Lektury (nad)obowiązkowe przerobione! Zakończyliśmy cykl wykładów Anny Kurzei-Pluty

Zakończyliśmy cykl autorskich wykładów Anny Kurzei-Pluty „Królewskie Gniezno Czyta…lektury nadobowiązkowe”. Ostatnim akordem było krótkie, ale mocne opowiadanie Ursuli K. Le Guin „Ci, którzy odchodzą z Omelas”. To kolejna antyutopijna wizja świata. Wizja, która odsłania prawdę o złu drzemiącym w człowieku. I o kosztach, jakie inni płacą za nasze „idealne” życie.

“Królewskie Gniezno Czyta…lektury nadobowiązkowe” to cykl wykładów, który miał ambicję odczarować „obowiązkowość” lektur szkolnych i pokazać je w innym świetle – jako pożywkę do indywidualnej refleksji uczniów nad światem, nad człowiekiem. Tak by samemu próbować odpowiadać na pytania, które stawia wielka literatura – pytania aktualne, mimo iż od publikacji omawianych dzieł minęły często dekady.

Przewodniczką po tej literaturze była gnieźnieńska polonistka Anna Kurzeja-Pluta. Przygotowała ona dla uczniów bibliotecznej klasy patronackiej cztery autorskie wykłady o lekturach nadobowiązkowych. Kolejne spotkania wokół lektur (nad)obowiązkowych w przyszłym roku szkolnym.

Projekt „Królewskie Gniezno Czyta 2022” został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

 

Laboratorium Słowa – ”Biblioteka Pokoleń”

Nasza Biblioteka już od lat popularyzuje gwarę wielkopolską – w tym roku w odsłonie międzypokoleniowej.

W ramach programu „Blubramy na Fyrtlu” odbyło się 12 spotkań gwarowych pt. „Biblioteka Pokoleń”.

Do udziału w warsztatach z gwary zaprosiliśmy przedszkolaków, uczniów szkoły podstawowej i seniorów.

Każde z tych spotkań miało inny charakter i atmosferę.

Pan Andrzej Malicki – długoletni aktor Teatru im A. Fredry w Gnieźnie, miłośnik i popularyzator naszej gwary – na zaproszenie Biblioteki przygotował odpowiednio dobrane „wykłady” do poszczególnych grup wiekowych.

Seniorów odwiedziliśmy w Klubie Seniora na Piekarach oraz Wierzbiczanach, w DPS przy ul. Wrzesińskiej oraz Gnieźnieńskim Klubie Seniora przy ul. Sportowej. Tutaj nie tylko przyswajano wiedzę jeśli chodzi o pojęcia gwarowe, ale dzięki aktorskim umiejętnościom pana Andrzeja był to czas przede wszystkim świetnej zabawy i relaksu. Zresztą długoletni mieszkańcy naszego regionu bardzo dobrze radzili sobie z rozpoznawaniem słów : ajntopf , dycht, gemyla, klejdry i szereg innych – być może dla niektórych obco brzmiących, a jednak „naszych” pojęć.

Wykład, humor, satyra i trochę wspomnień (bo w niektórych domach gwarę przekazuje się z pokolenia na pokolenie do dziś wplatając ją w potoczny język) – tak będą wspominać te wydarzenia ich uczestnicy.

Przedszkolaki to z kolei zupełnie inny charakter przekazu. Pojęcia gwarowe dzieci poznawały głównie poprzez zabawę . Dzięki przygotowanym rekwizytom łatwiej (bo poprzez obraz) było wytłumaczyć co to jest niuda albo pyra. Posiłkowaliśmy się też książkami dla dzieci z barwnymi ilustracjami – np. „Szneka z glancem” Elizy Piotrowskiej. Dzieci są bardzo wdzięcznymi słuchaczami – chętnie odpowiadają na pytania i aktywnie uczestniczą w przeprowadzanych zabawach i konkursach. Pan Andrzej rozśmieszał widownię krótkimi wierszykami w gwarze. W przedszkolu nr 17 „Piastowska Gromada” dla uczczenia tego wydarzenia przygotowano specjalny poczęstunek w postaci „szneki z glancem” co było nie tylko przemiłym słodkim akcentem, ale też wyrazem współpracy we wspólnych działaniach. W ramach projektu odwiedziliśmy jeszcze przedszkole nr 12 „Plastusiowo”, ale nasza Biblioteka edukuje gnieźnieńskie dzieci już od lat w wielu innych instytucjach.

W pomieszczeniach filii nr 2 odbyły się ostatnie z „gwarowego cyklu” spotkania przeznaczone dla uczniów z sąsiedzkiej Szkoły Podstawowej nr 9. Młodzież z ciekawością wysłuchała opowieści pana Andrzeja Malickiego, a także zmierzyła się w słownych „potyczkach”, próbując przeczytać przygotowane teksty gwarowe.

„Dwójka pod Sówką” gościła też na jednym z warsztatów członków Klubu Nauczycieli Polskich i Polonijnych w Gnieźnie, na którym przybyli uczestnicy stworzyli prawdziwie międzypokoleniową grupę wzajemnie edukującą się w gwarze wielkopolskiej.

„Gwarowa jesień” w Bibliotece Pokoleń należała do bardzo udanych wydarzeń – zawsze w oparciu o książki z naszego księgozbioru, a także z prywatnej kolekcji pana Andrzeja, którą chętnie udostępniał w ramach wykładów.

 

Projekt „Laboratorium Słowa 2022” został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

 

Klub “Włącz ciekawość” zaprasza na wykład Tomasza Tomkowiaka: “Ciekawostki historyczne o Gnieźnie”

Tomasz Tomkowiak, gnieźnianin, absolwent Instytutu Historii UAM w Poznaniu, nauczyciel historii w Zespole Szkół Przyrodniczo-Usługowych im. St. Mikołajczyka w Gnieźnie, przewodnik turystyczny po “Szlaku Piastowskim”. Autor książek oraz artykułów dokumentujących życie społeczne mieszkańców m.in.: Tajemnice Gniezna. Errata do dziejów miasta w latach 1919-1960 (2010,2012); Dzieje Kombinatu Budowlanego Poznań Wschód-Budowa Gniezno w latach 1958-1993 (2009); Gnieźnieński boks od podszewki w latach 1927-2006 współautor A. Elantkowski (2007); hasła do Encyklopedii miasta Gniezna i ziemi gnieźnieńskiej (2011).

Wykład mój pt. “Ciekawostki historyczne o Gnieźnie” będzie wsparty prezentacją multimedialną i przybliży kilkanaście mniej znanych faktów, postaci i wydarzeń związanych z życiem mieszkańców Gniezna w XX wieku.

Wykład odbędzie się w ramach projektu „Rozczytana Koalicja” dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach realizacji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021-2025.

Botanik czy ogrodnik? Ogrody słów według dr Agaty Hąci

Kim jest językoznawca? bardziej botanikiem, który jedynie opisuje język i zachodzące w nim zjawiska czy może ogrodnikiem, który w język próbuje ingerować, stać na straży norm językowych, a językowe „chwasty” usuwać? Dr Agata Hącia – językoznawczyni z Uniwersytetu Warszawskiego, która w weekend spotkała się z gnieźnieńskimi czytelnikami – w tych metaforach się nie odnajduje. Jak mówi, próbuje być drogowskazem. Pokazuje kierunek, ale wybór należy do nas – użytkowników języka. Nie uważa też, że „dzisiejsze błędy to jutrzejsza norma”, bo wtedy zrodziłby się chaos. Z drugiej strony, ile osób, tyle języków. Mówimy różnie, bo w różnych sytuacjach potrzebujemy “różnego języka”.
 
W rozmowie z Izabelą Budzyńską, dr Agata Hącia najwięcej uwagi poświęciła polszczyźnie dzieci i młodzieży. Bo w dużej mierze tym grupom poświęciła swoje książki popularyzujące poprawną polszczyznę. Jak podkreślała, w swoich audycjach radiowych traktuje dzieci, jak wszystkich innych użytkowników języka. Bardzo sobie ceni językowe figle dzieci – “dostaje” bardzo wiele tego typu ciekawostek i nowych słówek od nauczycieli. Zauważyła też, choć nie jest logopedą, że sprawność językowa młodego pokolenia maleje. Całkiem możliwe, że ma to związek z tym, iż wiele kontaktów młodych ludzi jest teraz zapośredniczonych przez urządzenia, do których nie mówić nie trzeba. Dr Hącia opowiedziała też o Obserwatorium Językowym Uniwersytetu Warszawskiego, które rejestruje nowe wyrazy. I które każdy z nas może tam zgłaszać.
 
A jak zadbać o to, by mówić poprawnie i piękniej? Jak podkreślała dr Hącia – warto czytać, bo to wzbogaca język. Warto też… mówić i poddawać refleksji to, jak mówimy.
 
Zdjęcia: Waldek Stube.
 
Spotkanie odbyło się w ramach projektu „Polszczyzna – zawsze na czasie!” dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury – „Ojczysty – dodaj do ulubionych. Edycja 2022”.

Królewskie Gniezno Czyta…lektury nadobowiązkowe

Królewskie Gniezno Czyta…lektury nadobowiązkowe. No właśnie, są książki, których lektura – słusznie czy nie – nieodmiennie kojarzy się z przymusem, a nie przyjemnością. To oczywiście szkolne lektury. Te obowiązkowe, często niełatwe, pisane archaicznym językiem, kilkusetstronicowe tomiszcza, śnią się po nocach wielu uczniom. Czasami bywają nawet głównym powodem odejścia od czytania w dorosłości. A przecież właśnie ten szkolny okres to czas, gdy człowiek poznaje świat, siebie samego, gdy kształtuje swoją tożsamość. To zatem doskonały moment, by w książkach poszukać wsparcia, zrozumienia, wytchnienia czy wzorców. Poszukać i znaleźć. I właśnie dlatego w naszym projekcie postanowiliśmy zaprzyjaźnić młodzież z literaturą. I potraktować ją jako lektury nadobowiązkowe, które przynoszą czytelniczą przyjemność, a których przeczytanie może jednak przydać się na maturze.

Przewodniczką po tej literaturze jest gnieźnieńska polonistka Anna Kurzeja-Pluta. Przygotowała ona dla uczniów naszej klasy patronackiej cztery autorskie wykłady o lekturach nadobowiązkowych. Choć to właściwie pasjonujące opowieści o książkach. Pierwszą z nich jest „Jądro ciemności” Josepha Conrada. Powieść wielka, niezwykła na wielu płaszczyznach i aktualna. Kolejny wykład poświęcony będzie „Cudzoziemce” Marii Kuncewiczowej.

Projekt „Królewskie Gniezno Czyta 2022” został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Kolejny wykład w klubie „Włącz ciekawość”

Biblioteka Publiczna Miasta Gniezna kontynuuje działalność klubu „Włącz ciekawość”. Tym razem naszym gościem była Pani dr Elżbieta Urbaniak, która wiele lat pracowała w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. W 2004 roku uzyskała tytuł doktora nauk humanistycznych na UAM w Poznaniu. Pani dr wygłosiła wykład pt.: „Gnieźnieńskie księgarnie w latach 1840 – 1939”. Pani Elżbieta Urbaniak przygotowała również bardzo ciekawą prezentację multimedialną. Naszym oczom ukazały się za jej pośrednictwem wizerunki osób bardzo zaangażowanych w działalność naszego miasta wiele lat temu a prowadzących jakże cenną działalność księgarską. Przy okazji mogliśmy obejrzeć fantastyczne zdjęcia ulic Gniezna z czasów, które bezpowrotnie minęły. Pani Elżbieta Urbaniak szeroko omówiła działalność księgarską i ludzi, którzy się nią zajmowali w Gnieźnie na przestrzeni stu lat, do wybuchu II Wojny Światowej. Wykład spotkał się z bardzo żywym odbiorem zgromadzonej publiczności. Konsekwencją tego było wiele pytań do prelegentki, które zakończyły bardzo udane spotkanie.

Wykład odbył się w ramach projektu „Rozczytana koalicja” dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach realizacji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021 – 2025.

O poprawnej polszczyźnie najmłodszych – zapraszamy na spotkanie dr Agatą Hącią

W sobotę 22 października o godz. 17:00 zapraszamy do Filii nr 2 przy ul. Staszica 12a na spotkanie dotyczące polszczyzny najmłodszych: problemów logopedycznych, wymawianiowych, dykcyjnych i kultury języka dzieci.
O tym opowie specjalistka – językoznawczyni dr Agata Hącia, autorka książki „Co robi język między zębami. Poprawna polszczyzna dla najmłodszych”.
Pierwowzorem książki były felietony dr Agaty Hąci nadawane w cyklu „Słowo do słowa, a będzie rozmowa” na antenie Polskiego Radia Dzieciom. To książka niezwykła, nie tylko dlatego, że zawiera liczne ćwiczenia praktyczne (oddechowe, dykcyjne, logopedyczne itd.), ale również z powodu jej podwójnego adresata – jest kierowana do dzieci i dorosłych.
Rozmowę poprowadzi Izabela Budzyńska.
UWAGA: Spotkanie przeznaczone dla osób dorosłych, zwłaszcza: pedagogów, logopedów, nauczycieli i rodziców dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. WSTĘP WOLNY.
„Polszczyzna się gimnastykuje” – zwłaszcza w małych buziach. Dzieciństwo to bardzo ważny czas z wielu powodów, także językowych. To okres uwrażliwiania na mowę. Właśnie wtedy wyrabiają się wzorce wymawianiowe. Już najmłodsze dzieci nabywają reguł gramatycznych słuchając, jak mówią inni – ich najbliższe otoczenie, czyli rodzina. Rola wzorców językowych jest wtedy ogromna. Nawet jeśli w miarę dorastania dziecko będzie stykać się z poprawnym językiem, to zaszczepione wzorce w nim zostaną. Dobrze więc o te wzorce zadbać – ale jak?
****************************************************
Dr Agata Hącia jest językoznawcą, adiunktem w Instytucie Języka Polskiego Wydziału Polonistyki UW, stałą współpracownicą Rady Języka Polskiego, członkinią jej zespołów problemowych. Założycielka i prezes Fundacji PRO.PL. Naukowo interesuje się kulturą języka polskiego, a zwłaszcza zagadnieniami semantyczno-leksykalnymi. W badaniach nad językiem chętnie uwzględnia perspektywę psychologiczną. Współprowadzi Poradnię Językową UW. Od wielu lat popularyzuje wiedzę o polszczyźnie m.in. jako autorka i gość audycji w Polskim Radiu. Współpracuje z różnymi środowiskami, pomaga udoskonalać teksty. Lubi pisać książki dla dzieci, zwłaszcza o języku.
Projekt „Polszczyzna – zawsze na czasie!” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury – „Ojczysty – dodaj do ulubionych. Edycja 2022”.

Ulisses – wciąż elitarny, ale odbrązowiony. Tłumacz Maciej Świerkocki odwiedził Gniezno.

Maciej Świerkocki, uznany i nagradzany tłumacz, spotkał się wczoraj z gnieźnieńskimi czytelnikami. Głównym tematem rozmowy, którą poprowadził kulturoznawca Piotr Buratyński, był oczywiście „Ulisses”, przełożony przez Świerkockiego.

Spotkanie zaczęło się od zweryfikowania statusu „Ulissesa” – ustawionego na piedestale jako najtrudniejszej i arcydzielnej książki świata. Jak zaznaczył Maciej Świerkocki, demonizowanie „Ulissesa” wypływa po trosze z pierwszego odczytania, które koncentrowało się na awangardowości dzieła. Jednym z zamiarów Świerkockiego było właśnie – między innymi – odbrązowienie „Ulissesa” dla polskiego czytelnika.

Jak podkreślał tłumacz, „Ulisses” jest powieścią miejscami bardzo realistyczną, pełną humoru i ludyczną. Natomiast w pierwszym polskim przekładzie – Macieja Słomczyńskiego – nie do końca to widać, zwłaszcza w partiach dialogowych (które są dosyć sztywne i hieratyczne). A przecież, jak mówił Świerkocki, w „Ulissesie” słychać dublińską ulicę, język pubów. Niemniej, jak zauważył tłumacz, „Ulisses” nie jest lekturą “dla każdego”. Choć, jak zabawnie spuentował – żadna książka nie jest dla każdego, może poza elementarzem.

Spora część rozmowy dotyczyła warsztatu tłumacza. Świerkocki poświęcił na ten przekład siedem lat. Tak się składa, że tyle samo zajęło Joyce’owi napisanie “Ulissesa”. Wgląd w tę tytaniczną pracę przekładową daje „Łódź Ulissesa” – książka Świerkockiego towarzysząca dziełu Joyce’a. Jak dowcipnie określił ją prowadzący Piotr Buratyński, jest to może jeden z najciekawszych bryków dotyczący literatury. I w jakimś sensie tak jest, bo ta kilkusetstronicowa pozycja ułatwia lekturę „Ulissesa”, a przy okazji odsłania kulisy pracy nad przekładem. Co na pewno jest wartościowe dla przyszłych adeptów kierunków translatorskich czy filologicznych.

Zresztą, zarówno za przekład „Ulissesa”, jak i „Łódź Ulissesa”, Świerkocki otrzymał wiele nagród. Obie pozycje doskonale radzą sobie też na rynku – wydawane są kolejne dodruki. Na koniec gość zdradził, że kończy właśnie pracę nad przekładem „Nostromo”, swojej ulubionej powieści Josepha Conrada. W grudniu przekład zostanie złożony w wydawnictwie. Będzie to kolejny nowy polski przekład klasyki (w tym przypadku czwarty). A to ważne, bo – jak podkreślał Świerkocki przez całą rozmowę – nowy przekład to nowe odczytanie oryginału.

Spotkanie z tłumaczem odbyło się w ramach projektu Polszczyzna – zawsze na czasie!” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury – „Ojczysty – dodaj do ulubionych. Edycja 2022”.

 

 

Zagrali (w Czytelni) i Poszli – niezwykły koncert wśród książek

W sobotę wieczorem Czytelnia Biblioteki Głównej zamieniła się w kameralną salę koncertową. Na „scenie” wśród książek (ta akustyka!) zespół Zagrali i Poszli zagrali niezwykły (choć nie pierwszy!) koncert akustyczny. Literackim antraktem dwugodzinnego koncertu była rozmowa o tekstach piosenek, którą poprowadził Dariusz Pajkert (i który sam jest muzykiem). Koncert odbył się bowiem w ramach modułu projektu „Królewskie Gniezno Czyta… teksty piosenek”. I z dyskusji, i samego koncertu jasno wynika, iż piosenka z dobrym tekstem, tekstem literackim, tekstem „o czymś”, wciąż ma przed sobą przyszłość. A dla wielu fanów muzyki jest czymś bardzo istotnym. Koncert w Czytelni, również w warstwie muzycznej, był znakomity. Z ciekawostek – perkusista ZiP Darek Jóźwiak wykonał „Ring of Fire” Johnny’ego Casha. Usłyszeliśmy też „Bezimiennego wędrowca”, czyli autorską interpretację „Wayfaring Stranger”. Do tej tradycyjnej amerykańskiej melodii lider ZiP Andrzej Janka napisał polski tekst.

Koncert odbył się w ramach projektu „Królewskie Gniezno Czyta 2022” dofinansowanego ze środków Miasta Gniezna i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

 

Polszczyzna się gimnastykuje! – warsztaty logopedyczne w gnieźnieńskich przedszkolach

„Polszczyzna się gimnastykuje”, a wraz z nią gnieźnieńskie przedszkolaki. Tak nazywają się warsztaty literacko-logopedyczne, prowadzone w ramach bibliotecznego projektu „Polszczyzna- zawsze na czasie!”.

Scenariusz warsztatów opracowała logopedka Magdalena Smolarek-Makowska. Ich celem jest poprawienie sprawności wymawianiowej dzieci. Wśród wielu zauważalnych obecnie zjawisk, coraz wyraźniej widać niższą sprawność językową dzieci. Wiele z nich potrzebuje terapii logopedycznej. Stąd w ramach projektu „Polszczyzna – zawsze na czasie” jeden z modułów poświęcono właśnie problematyce wad wymowy. Warsztaty potrwają do końca października. Przez miesiąc odbyło się już blisko czterdzieści warsztatów, a cały cykl potrwa do końca października.

Dodatkowo, 22 października w bibliotecznej Filii nr 2 przy ul. Staszica 12a odbędzie się spotkanie Agatą Hącią, doktor językoznawstwa, wykładowcą UW oraz stałą współpracownicą Rady Języka Polskiego. Dr Hącia jest autorką książki dotyczącej problemów językowych i logopedycznych dzieci – „Co robi język między zębami?”.

Spotkanie jest darmowe i skierowane przede wszystkim do pedagogów, logopedów i rodziców. Zapraszamy.

Projekt „Polszczyzna – zawsze na czasie!” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury – „Ojczysty – dodaj do ulubionych. Edycja 2022”.