Dzień: 2025-08-20

Sylwia Chutnik i Justyna Bilik + dj set – spotkanie autorskie

„Kłirówy. Te, które złamały zasady” – to hołd wobec odważnych kobiet, które łamały stereotypy i żyły pomiędzy oczekiwaniami i szufladkami swoich czasów.

Wspólnie z Latarnią na Wenei zapraszamy na spotkanie z Sylwią Chutnik i Justyną Bilik – autorkami tej znakomitej książki. Rozmowę poprowadzi Alex Freiheit.

Spotkanie odbędzie się w Latarni na Wenei 24 sierpnia o godz. 18.00 i wstęp jest bezpłatny – nie potrzeba wejściówek 🙂 Po spotkaniu zapraszamy na queerowy dj set w wykonaniu Straight Killers <3

O książce:

„Dopóki kultura wokół nas ciągle gnębi tych, którzy nie naginają się do większości, to każdy gest niezgody jest odsłonięciem się. Jak coming out” – piszą autorki. Wybrały 16 kobiet, które miały odwagę się odsłonić. Wśród nich są tak znane jak: Frida Kahlo, Virginia Woolf, Maria Komornicka/Piotr Włast, Tove Jansson czy Susan Sontag, jak i te których nazwiska nie są powszechnie
rozpoznawane: urodzona w 1900 roku w Bursztynie na terenie
dzisiejszej Ukrainy, tworząca w jidysz i po polsku pisarka Debora
Vogel czy amerykańska malarka i feministka Judith Waterman.

W książce występują także: Chantal Akerman, Natalie Clifford Barney, Claude Cahun i Marcel Moore, Barbara Hammer, Marsha P. Johnson, Lee Miller, Adrienne Rich i Chawa Złoczewer/Eva
Kotchever/Eve Adams.

„Kłirowe głosy odzyskują dziś swoją historię” – mówi Justyna Bilik. I wspomina, że gdy była w podstawówce, to jedyną dostępną jej
popkulturową reprezentacją takich kobiet był problematyczny dzisiaj zespół t.A.T.u. Sylwia Chutnik dodaje, że wszystkie opisane przez nią postaci stanowiły wyzwanie. Przede wszystkim jednak te
sławne. Co bowiem nowego można o nich napisać?

Chutnik najbardziej obawiała się zmierzenia z Marią Komornicką/Piotrem Włastem.

„Przy konstruowaniu opowieści o tej postaci poczułam, jak bardzo dualizm płciowy jest sztuczny i ograniczający” – mówi.

Łamanie zasad okazało się kwestią kłirowego przetrwania. Bo, jak komentuje Bilik, „biografie tych, które były przed nami, pozwalają
czuć się mniej samotnie w świecie, który dalej przykłada do nas
binarne, normatywne miary”.

Sylwia Chutnik

Pisarka, publicystka i doktorka kulturoznawstwa. Autorka powieści, opowiadań i sztuk teatralnych. Laureatka
Paszportu „Polityki”, Społecznego Nobla Ashoki oraz Nagrody
Miasta Warszawy za działalność społeczną. Nominowana do wielu
nagród kulturalnych i społecznych. Jej książki i teksty są tłumaczone na ponad 12 języków. Zajmuje się również literaturą,
prowadząc programy telewizyjne i radiowe, oraz herstorią.
Wykładowczyni akademicka.

Justyna Bilik

Absolwentka Szkoły Filmowej w Łodzi, scenarzystka filmów społecznie zaangażowanych. Nominowana do Norweskiej
Nagrody Filmowej Amanda w kategorii najlepszy scenariusz W
oryginalny za film „Norwegian Dream „w reżyserii Leiva Igora
Devolda. Współscenarzystka spektaklu „Piękna Zośka” w reżyserii
Marcina Wierzchowskiego w Teatrze Wybrzeże. Finalistka konkursu scenariuszowego SCRIPT PRO. Jedna z tłumaczek tomu „Pomiędzy światam”i Ireny Klepfisz.

Co czeka nas pierwszego dnia Pretekstów?

Serię pretekstowych spotkań rozpocznie spotkanie poetyckie z dwiema niesamowitymi osobowościami – prof. Elżbietą Juszczak oraz Igorem Frenderem, poprowadzone przez, już na stale zaprzyjaźnioną z naszym Festiwalem, Irminę Kosmalę. Odbędzie się ono w gościnnych i kameralnych murach naszego tegorocznego partnera – Restauracji Dzieńkowscy.
Elżbieta Juszczak to poetka, eseistka, reportażystka, pracownik naukowy, dr hab. Nauk humanistycznych, prof. Politechniki Koszalińskiej. Skończyła filologię polską na Uniwersytecie A. Mickiewicza w Poznaniu, praca magisterska o poezji Zbigniewa Herberta u Edwarda Balcerzana. Habilitacja z historii na podstawie książki Głos Koszaliński/Pomorza 1952-1989 . Propaganda i informacja. Wykłada dziennikarstwo na Wydziale Humanistycznym Politechniki Koszalińskiej. Autorka tomików wierszy „Ona grzeszna”, „Pukanie”, „Świecąca ciemność”, „Alergie”, „Pasterze dolin”. Za zbiór Pukanie otrzymała Nagrodę Artystyczną Młodych im. Stanisława Wyspiańskiego. Wydała „Książkę o wodzie”, „Książkę o powietrzu”, „Książkę o Ziemi” w sposób holistyczny popularyzującą tematykę ekologiczną. Jako dziennikarka prasowa uprawiała różne formy wypowiedzi. Natomiast w Polskim Radiu Koszalin prowadziła cykl audycji Alfabet poetów świata. W radiu zamieszczała też recenzje literackie. Publikowała m. in. w „Twórczości”, „Zeszytach Literackich , obecnie w „Migotaniach”. Związana z Pomorzem i jego historią, stąd tematyka niemiecka.
Igor Frender (właśc. Igor Wojciechowski) to z kolei pisarz, wykładowca, pedagog, doktor naukmedycznych. Absolwent Uniwersytetu Medycznego w Łodzi (kierunek: techniki dentystyczne)oraz Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego Uniwersytetu Śląskiego. Wydał tomik wierszy Idziemy, jest stromo (2023). Jest także autorem trzech dramatów: „Jak obalić człowieka” (2023), „Jak wskrzesić człowieka” (2024) oraz „Stosunek nietowarzyski” (2024). Na podstawie dwóch z tych dramatów powstały słuchowiska radiowe. Autor trzech powieści groteskowo-kryminalnych: „Człowiek Jatka”, „Mordercza proteza”, „Upiór w masce”. Działacz na rzecz kultury niezależnej, redaktor Zeszytów Poetyckich.
Dołączając do nas na spotkaniu, które odbędzie się na piętrze Restauracji, będzie można obejrzeć umieszczoną na ten czas na parterze wystawę „Światłoczułe Słowa”. Oprócz uczty dla ducha restauracja zaprasza też do skorzystania ze specjalnej słodkiej oferty w promocyjnych cenach, którą na ten wieczór przygotuje.
XV Festiwal Literacki Preteksty dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.